Poradnik · Weryfikacja danych
PESEL, NIP, REGON - jak sprawdzić poprawność
Każdy z polskich numerów identyfikacyjnych ma wbudowaną sumę kontrolną - ostatnią cyfrę obliczaną algorytmicznie. Walidator sprawdza tę regułę matematyczną i wykrywa literówki oraz błędy transpozycji, zanim wpiszesz numer do umowy czy faktury.
Co zawiera numer PESEL
PESEL (Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności) to 11-cyfrowy numer zawierający zakodowane informacje o osobie:
- Cyfry 1–2: rok urodzenia (np. 90 = 1990, 02 = 2002 lub 1902 - zależy od kolejnych cyfr)
- Cyfry 3–4: miesiąc urodzenia - osoby urodzone w XX w. mają miesiąc 01–12; urodzone w XXI w. mają +20 (np. styczeń 2001 = 21, grudzień 2003 = 32)
- Cyfry 5–6: dzień urodzenia (01–31)
- Cyfry 7–10: numer porządkowy - ostatnia z nich (10.) oznacza płeć: parzysta = kobieta, nieparzysta = mężczyzna
- Cyfra 11: suma kontrolna - obliczana według algorytmu z wagami 1,3,7,9
Walidator PESEL na darmowe-narzedzia.pl nie tylko sprawdza sumę kontrolną, ale też odczytuje datę urodzenia i płeć z numeru.
Jak działa suma kontrolna NIP
NIP (Numer Identyfikacji Podatkowej) to 10 cyfr. Pierwsza trójka to kod urzędu skarbowego (dla osób fizycznych) lub kod regionu (dla firm). Ostatnia cyfra to suma kontrolna obliczana ze wzoru:
Suma = d1×6 + d2×5 + d3×7 + d4×2 + d5×3 + d6×4 + d7×5 + d8×6 + d9×7
Suma kontrolna = Suma mod 11 (musi być równa d10)
Jeśli wynik to 10 - NIP jest nieprawidłowy (taki NIP nie istnieje). Błąd w jednej cyfrze prawie zawsze zmienia sumę kontrolną - dlatego algorytm skutecznie wykrywa literówki.
Suma kontrolna REGON - 9 lub 14 cyfr
REGON (Rejestr Gospodarki Narodowej) ma dwa warianty:
- 9-cyfrowy - przypisany podmiotowi (firmie, urzędowi, organizacji)
- 14-cyfrowy - unikalny dla każdej jednostki lokalnej tego samego podmiotu (np. osobnych oddziałów)
Każdy wariant ma osobny algorytm sumy kontrolnej z różnymi wagami. Walidator na darmowe-narzedzia.pl obsługuje oba. Przy wprowadzaniu numeru REGON do umowy lub faktury ważne jest, żeby użyć właściwego wariantu - niektóre systemy księgowe odrzucają 14-cyfrowy REGON tam gdzie spodziewają się 9-cyfrowego.
Co walidator sprawdza, a czego nie
Ważne rozróżnienie: walidacja sumy kontrolnej ≠ weryfikacja istnienia osoby lub firmy.
Walidator sprawdza: czy numer ma właściwą długość, czy cyfry są cyframi, czy suma kontrolna jest prawidłowa, czy zakodowana data jest możliwa (dla PESEL).
Walidator NIE sprawdza: czy taki numer jest faktycznie przypisany do istniejącej osoby lub firmy, czy firma jest aktywna, czy nie zawiesiła działalności, czy jest płatnikiem VAT.
Jak zweryfikować firmę w rejestrach publicznych
Do pełnej weryfikacji kontrahenta użyj bezpłatnych rejestrów publicznych:
- CEIDG (biznes.gov.pl) - jednoosobowe działalności gospodarcze, status, PESEL właściciela (ukryty), REGON, NIP
- KRS (rejestr.io lub ekrs.ms.gov.pl) - spółki, stowarzyszenia, fundacje; dane reprezentantów, kapitał zakładowy
- Biała lista podatników VAT (podatki.gov.pl) - czy firma jest czynnym płatnikiem VAT i jakie ma konta bankowe (ważne przed przelewem)
- GUS BDL (stat.gov.pl) - weryfikacja numeru REGON
Przed przelaniem dużej kwoty zawsze sprawdź, czy numer konta bankowego kontrahenta figuruje na Białej liście VAT - płatność na konto spoza listy może skutkować utratą prawa do odliczenia VAT.
FAQ
Czy z numeru PESEL można odczytać PESEL osoby urodzonej po 2099 roku?
System PESEL zarezerwował kodowanie dla urodzonych w latach 1800–2299, stosując różne mnożniki dla miesiąca: -80 dla lat 1800–1899, +0 dla 1900–1999, +20 dla 2000–2099, +40 dla 2100–2199, +60 dla 2200–2299. Walidator obsługuje wszystkie te przypadki, chociaż w praktyce spotykamy głównie +0 i +20.
Mój NIP jest poprawny wg walidatora, ale bank odrzuca przelew - dlaczego?
Bank może sprawdzać NIP w bazie MF lub wymagać NIP w konkretnym formacie (z kreskami lub bez). Upewnij się, że wpisujesz NIP bez kresek (10 cyfr bez spacji). Jeśli NIP jest strukturalnie poprawny, a bank go odrzuca - skontaktuj się z bankiem: możliwe że firma ma zablokowane konto lub NIP jest nieaktywny w rejestrze.
Czy walidator wysyła wpisany numer PESEL na serwer?
Nie - walidator na darmowe-narzedzia.pl działa całkowicie lokalnie w przeglądarce (JavaScript). Wpisany numer PESEL, NIP ani REGON nie jest przesyłany na żaden serwer. Możesz sprawdzić to w narzędziach deweloperskich przeglądarki (zakładka Network) - brak requestów podczas walidacji.
Skąd wiem, czy firma ma aktywny VAT?
Sprawdź Białą listę podatników VAT na stronie podatki.gov.pl. Wpisz NIP firmy - zobaczysz status VAT (czynny/zwolniony/wykreślony) i zarejestrowane numery kont bankowych. Usługa jest bezpłatna i dostępna bez logowania. API Białej listy używają też popularne systemy księgowe do automatycznej weryfikacji przy wystawianiu faktur.
Czy REGON jest unikalny dla każdej firmy?
9-cyfrowy REGON identyfikuje podmiot prawny (np. firmę jako całość). Jeśli firma ma wiele oddziałów lub jednostek lokalnych, każda z nich dostaje unikalny 14-cyfrowy REGON (składający się z REGON podmiotu + 5 cyfr jednostki). Ta sama firma może mieć dziesiątki REGON-ów 14-cyfrowych, ale tylko jeden 9-cyfrowy.